Bệnh viêm não mô cầu là căn bệnh nguy hiểm thường xuyên xảy ra ở trẻ em và những thanh niên sống trong môi trường đông người. Vậy viêm não mô cầu là gì và có những cách gì để điều trọ căn bệnh này. Tất cả sẽ được iec-ut.edu.vn chia sẻ chi tiết quan bài viết ngay sau đây.

“Viêm màng não do não mô cầu khuẩn tiến triển rất nhanh và khó phát hiện trong giai đoạn sớm vì triệu chứng giống với các bệnh viêm màng não do nhiễm siêu vi thông thường. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm và tử vong chỉ trong 24h” – ThS.BS Nguyễn Hiền Minh, Phó Giám đốc Y khoa Hệ thống Trung tâm tiêm chủng cho Trẻ em và Người lớn VNVC, cho biết.

Bệnh viêm não mô cầu

Bệnh viêm não mô cầu

Bệnh viêm màng não do não mô cầu khuẩn là gì?

Bệnh viêm não mô cầu là căn bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn tại mô cầu Neisseria meningitides gây nên ( hay còn được gọi với cái tên khác là khuẩn màng não cầu). Bao gồm 13 nhóm huyết thanh, được kí hiệu trong bảng chữ cái như A, B, C…Trong đó nhóm Y và W135 gặp nhiều nhất.

Bệnh này xuất hiện trên toàn thế giới. Bệnh não mô cầu bao gồm các chứng bệnh của chất dịch và lớp màng mỏng quanh não trong máu, phổi và các khớp xương. Bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ dưới 5 tuổi và thanh thiếu niên độ tuổi từ 14 đến 20.

Theo thống kê chính xác trong những năm gần đây có khoảng 300.000 trường hợp mắc bệnh. Trong đó, trường hợp tử vong do viêm não mô cầu khoảng 30.000 người.

Một số trường hợp vi khuẩn gây bệnh sống tự nhiên trong họng và mũi. Một ít người bị xâm nhập qua niêm mạc họng, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và gây nhiễm trùng máu hoặc viêm màng não.

Những trường hợp bị nhiễm trùng, có thể người bệnh sẽ trở bệnh nặng hơn, đặc biệt nặng nhất là tử vong. Nếu trường hợp được chuẩn đoán và chữa trị kịp thời thì có thể kéo dài sự sống.

Viêm não mô cầu là căn bệnh nguy hiểm và có thể gây tử vong trong thời gian ngắn chỉ sau vài giờ. Một số trường hợp bệnh nhân được điều trị và khôi phục hoàn toàn thì cũng có trường hợp bị thương tật vĩnh viễn. Ví dụ như tổn thương não, học tập kém, thị lực kém…

  • Viêm khớp do não mô cầu, viêm màng trong tim do não mô cầu.
  • Viêm màng não tủy cấp có mủ.
  • Nhiễm khuẩn huyết do não mô cầu (Meningococcemia).
  • Ngoài ra, những người bị nhiễm não mô cầu nhưng chỉ có triệu chứng sốt và/hoặc viêm mũi họng. Ở nơi có bệnh lưu hành địa phương, số người bị nhiễm não mô cầu ở hầu, họng mà không có triệu chứng lâm sàng chiếm từ 5-10%. Thể nhiễm khuẩn không có triệu chứng thường hay gặp trong các vụ dịch và đó là nguồn lây truyền dịch rất quan trọng trong cộng đồng.

Viêm màng não do não mô cầu khuẩn nguy hiểm như thế nào?

Theo ThS.BS Nguyễn Hiền Minh: “Viêm màng não do não mô cầu khuẩn có diễn tiến rất nhanh. Bữa sáng đứa trẻ ăn sáng khỏe mạnh bình thường, nhưng đến tối, đứa trẻ đã mãi mãi không thể ngồi ăn chung với gia đình nữa. Ở thể tối cấp, viêm màng não do não mô cầu có tỷ lệ tử vong lên đến 60-70%. Ở thể viêm màng não mủ, tỷ lệ tử vong 30-40% ngay cả khi đã được điều trị bằng kháng sinh. Nếu may mắn sống sót vẫn có thể mang những di chứng nghiêm trọng như phải cắt bỏ các chi, các ngón tay, ngón chân, để lại các tổn thương não, giảm thính lực, tổn thương thận và các vấn đề về tâm lý…”

Viêm màng não do não mô cầu khuẩn là căn bệnh cực kỳ nguy hiểm, có thể cướp đi sinh mạng của một người khỏe mạnh chỉ trong 24h kể từ khi phát hiện triệu chứng đầu tiên.

Thời gian ủ bệnh của viêm màng não do não mô cầu khuẩn là 2 – 10 ngày, trung bình 3 – 4 ngày với nhiều bệnh cảnh của các cơ quan, bộ phận như hô hấp, máu, thần kinh, khớp, màng tim, mắt, tiết niệu, sinh dục; các bệnh cảnh có thể riêng rẽ hoặc phối hợp, gây hậu quả là suy đa tạng, rối loạn đông máu trầm trọng, màng não sinh mủ…

Viêm não mô cầu là gì

Viêm não mô cầu nguy hiển như thế nào

Bệnh viêm màng não do não mô cầu khuẩn có lây nhiễm không?

Bệnh viêm màng não mô cầu là căn bệnh tuy ít gặp nhưng lại rất dễ lây lan do bệnh lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp. Tiếp xúc thông thường giữa người với người có thể làm lây lan vi khuẩn gây bệnh thông qua nước bọt, dịch tiết đường hô hấp khi người mang mầm bệnh (cả ở giai đoạn ủ bệnh hay đang phát bệnh) ho hoặc hắt hơi.

Bệnh cũng có thể lây gián tiếp qua tiếp xúc trên da hay qua đồ dùng, dụng cụ hàng ngày như ly, tách, điện thoại. May mắn là những vi khuẩn này không dễ truyền nhiễm như vi khuẩn gây cảm lạnh hay cảm cúm.

Đôi khi những người đã tiếp xúc gần hoặc tiếp xúc kéo dài với một bệnh nhân mắc bệnh cũng dễ bị lây nhiễm vi khuẩn viêm não mô cầu.

Những người trong cùng một gia đình, bạn cùng phòng, hoặc bất cứ ai có liên hệ trực tiếp với các chất dịch của bệnh nhân sẽ được coi là có nguy cơ bị nhiễm khuẩn.

Bệnh dễ phát triển thành dịch, đặc biệt ở những nơi tập trung đông người như các khu tập thể, trường học,…

Những đối tượng dễ mắc bệnh nhất là trẻ em dưới 5 tuổi hoặc thanh thiếu niên 15 – 24 tuổi. Tỷ lệ mắc bệnh ở trẻ em dưới 2 tuổi rất cao, khoảng 50%, trong khi tỷ lệ mắc bệnh ở người lớn là khoảng 25%.

Ai có thế mắc bệnh viêm màng não do não mô cầu khuẩn?

Theo bác sĩ Nguyễn Hiền Minh,

Tất cả mọi người khỏe mạnh ở các lứa tuổi khác nhau đều có thể mắc bệnh viêm màng não mô cầu, nhưng hay gặp nhất ở trẻ nhỏ từ 3 tháng đến 5 tuổi và nhóm tuổi thanh, thiếu niên từ 14-20 tuổi.

Tỉ lệ mắc bệnh ở trẻ em dưới 2 tuổi chiếm rất cao, khoảng 50%, trong khi đó ở người lớn khoảng 25%.

Bệnh thường xảy ra ở những nơi đông người, điều kiện sống chật chội, kém vệ sinh, thường vào những tháng mùa lạnh và lúc giao mùa.

Ở Việt Nam, bệnh xuất hiện quanh năm, thời điểm thuận lợi có nguy cơ xảy ra dịch thường vào mùa thu, đông và xuân.

Phòng ngừa viêm màng não do não mô cầu khuẩn

Để phòng bệnh viêm màng não gây ra do não mô cầu khuẩn, tránh lây lan trong cộng đồng, Cục Y tế dự phòng – Bộ Y tế đã có khuyến cáo mạnh mẽ gửi đến người dân nhằm thực hiện tốt một số biện pháp sau:

  1. Thực hiện tốt vệ sinh cá nhân: Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, súc miệng, họng bằng các dung dịch sát khuẩn mũi họng thông thường.
  2. Giữ gìn vệ sinh sạch sẽ nơi ở cùng với môi trường sống xung quanh. Một số nơi như lớp học, nhà trẻ cần phải sạch sẽ, đầy đủ ánh sáng  và thông thoáng.
  3. Khi có biểu hiện sốt cao, đau đầu, buồn nôn và nôn, cổ cứng, cần đến ngay cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời.
  4. Chủ động tiêm phòng vắc xin phòng bệnh cho trẻ, vắc xin được tiêm tại các cơ sở tiêm chủng dịch vụ.

Hiện nay, Việt Nam có 2 loại vắc xin phòng các bệnh gây ra do não mô cầu khuẩn gồm vắc xin Mengoc BC (CuBa) phòng bệnh viêm màng não do não mô cầu khuẩn Meningococcal nhóm huyết thanh B+C; và vắc xin Menactra (Mỹ) phòng các bệnh viêm màng não, nhiễm trùng huyết, viêm phổi… gây ra do não mô cầu khuẩn các nhóm huyết thanh A, C, Y, W.

Đối tượng dễ nhiễm não mô cầu khuẩn và vắc xin phòng chống

Lịch tiêm vắc xin phòng bệnh viêm màng não do não mô cầu khuẩn

Theo Tổ chức Y tế Thế giới  (WHO), vắc xin phòng các bệnh gây ra do não mô cầu khuẩn nhóm huyết thanh A, B đã được sử dụng ở nhiều quốc gia và đang góp phần ngăn chặn hàng nghìn ca tử vong trên thế giới mỗi năm. Tuy nhiên, các nhóm huyết thanh khác như W, X và C vẫn gây ra nhiều trăn trở đối với các nhà khoa học, với khoảng hơn 30.000 ca viêm màng não  được báo cáo mỗi năm có liên quan đến 3 nhóm huyết thanh này.

Tại Việt Nam trước đây, trẻ em từ 6 tháng tuổi và người lớn đến 45 tuổi được khuyến cáo nên tiêm vắc xin Mengoc BC (CuBa) phòng các bệnh gây ra do não mô cầu khuẩn tuýp B+C.

Tuy vậy, trong bối cảnh vắc xin phòng các bệnh gây ra do não mô cầu khuẩn tuýp A+C (Menningo AC) đã ngưng sản xuất trên toàn cầu từ năm 2018; và báo động mới về các nhóm huyết thanh Y, W-135 đang có xu hướng gia tăng tại nhiều quốc gia, việc có thêm một loại vắc xin phòng nhiều nhóm huyết thanh nguy hiểm gây các bệnh viêm màng não do não mô cầu khuẩn thật sự là một tin vui đối với người dân Việt Nam.

Vắc xin Menactra (Mỹ) là vắc xin mới, lần đầu tiên có mặt tại Việt Nam, phòng các bệnh viêm màng não do não mô cầu khuẩn tuýp A, C, Y, W-135 được khuyến cáo tiêm cho trẻ em từ 6 tuổi và người lớn đến 55 tuổi.

Lịch tiêm của vắc xin Mengoc BC (CuBa) và vắc xin Menactra (Mỹ) như sau:

 Vắc xin  Mengoc BC  Menactra
 Nước sản xuất  CuBa  Mỹ
 Phòng bệnh  Phòng các bệnh gây ra do não mô cầu khuẩn tuýp B,C  Phòng các bệnh gây ra do não do não mô cầu khuẩn tuýp A,C,Y, W-135
 Đối tượng  Dành cho trẻ từ 6 tháng đến người lớn 45 tuổi  Dành cho trẻ từ 6 tháng đến người lớn 55 tuổi
 Lịch tiêm
  • Mũi 1: Lần tiêm đầu tiên.
  • Mũi 2: Cách mũi 1 khoảng 6-8 tuần.
  •  Trẻ từ 9 tháng đến 23 tháng tuổi tiêm 2 liều cách nhau 3 tháng.
  • Trẻ tròn 24 tháng đến 55 tuổi tiêm 1 liều duy nhất.

Lịch tiêm nhắc lại:

  • Liều nhắc lại có thể được áp dụng cho nhóm tuổi từ 15 – 55 tuổi có nguy cơ mắc bệnh do não mô cầu khuẩn và cách liều tiêm trước ít nhất 4 năm.

Tiêm vắc xin viêm màng não do não mô cầu khuẩn ở đâu?

Cho đến nay, Hệ thống Tiêm chủng cho Trẻ em và Người lớn VNVC là hệ thống tiêm chủng hiện đại nhất Việt Nam, cung cấp đầy đủ các loại vắc xin dành cho trẻ em và người lớn, trong đó có các loại vắc xin phòng viêm màng não do não mô cầu khuẩn.

“Chúng tôi luôn nỗ lực mang đến cho người dân đầy đủ các loại vắc xin phòng bệnh, đặc biệt là các loại vắc xin thế hệ mới nhất phòng bệnh từ các nhà sản xuất vắc xin hàng đầu thế giới. Mới đây nhất, vắc xin Menactra (Mỹ) phòng các bệnh viêm màng não do não mô cầu khuẩn 4 tuýp A, C, Y, W-135 đang nhận được sự quan tâm rất lớn từ người dân” – ThS.BS Nguyễn Hiền Minh nhấn mạnh.

Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC cũng là đơn vị duy nhất triển khai chương trình trả góp lãi suất 0% trong vòng 6 tháng bằng thẻ tín dụng đối với các khách hàng cá nhân đăng ký mua gói vắc xin từ 3 triệu đồng trở lên và áp dụng cho các ngân hàng đối tác trả góp của VNVC.

Hệ thống tiêm chủng VNVC được đầu tư cơ sở vật chất khang trang, tiện nghi cao cấp với rất nhiều tiện ích miễn phí kèm theo như wifi, nước uống sạch, khăn giấy ướt, bỉm tã cho bé, bãi đỗ xe…